Chloroform en chloraten in melk: MCC en DGZ helpen je de melkkwaliteit bewaken

Een goede reiniging van de melkinstallatie is essentieel voor kwaliteitsvolle melk. Bij het gebruik van chloorhoudende reinigingsmiddelen zijn er twee belangrijke aandachtspunten: chloraten en chloroform. Beide stoffen kan je via DGZ en MCC laten bepalen. Met deze analyses ondersteunen we melkveehouders, kopers en zuivelverwerkers bij het bewaken van de melkkwaliteit. Wat is het verschil tussen beide stoffen en hoe kun je de aanwezigheid ervan in melk voorkomen? 
  

Chloraten en chloroform: een verschillend probleem

Melkinstallaties en -koeltanks zijn naast biologische vervuiling door bacteriën en schimmels ook gevoelig voor afzettingen van vet, eiwitten en mineralen. Om deze problemen te voorkomen, maakt men gebruik van zure en alkalische (basische) reinigingsmiddelen. Aan sommige alkalische reinigingsmiddelen wordt echter natriumhypochloriet toegevoegd, beter bekend als chloor of bleekwater.

Deze chloorhoudende producten zijn doeltreffend, maar vragen een correct gebruik. Ze kunnen namelijk aanleiding geven tot de aanwezigheid van chloraten en chloroform in melk. Hoewel beide stoffen verband houden met chloor, verschillen ze in de manier waarop ze ontstaan en in hun eigenschappen:

• Chloroform kan ontstaan wanneer chloor uit een reinigingsmiddel reageert met melk of melkresten in de installatie. Dit wijst er meestal op dat chloorhoudende reinigingsmiddelen niet volledig uit de installatie zijn verwijderd voordat er opnieuw werd gemolken. Chloroform verdampt gemakkelijker dan chloraten, maar in een gesloten installatie kan het minder gemakkelijk ontsnappen en in de melk achterblijven. Vertrouwen op verdamping volstaat dus niet.
   
• Bij chloraten kan de oorsprong moeilijker te achterhalen zijn. Ze kunnen niet alleen tijdens het reinigen ontstaan, maar ook tijdens de opslag van chloorhoudende producten, bijvoorbeeld bij hoge temperaturen of blootstelling aan direct zonlicht. Ook water dat met chloor wordt behandeld, kan een bron zijn. Omdat chloraten nauwelijks verdampen, verdwijnen ze dus niet vanzelf door de installatie te laten openstaan.
   

De gevaren voor de menselijke gezondheid

Chloroform en chloraten zijn ongewenst in melk en zuivelproducten en kunnen schadelijk zijn voor de menselijke gezondheid. Het risico hangt af van de hoeveelheid die iemand binnenkrijgt en de duur van de blootstelling. De aanwezigheid van deze stoffen betekent dus niet automatisch dat er een onmiddellijk gezondheidsgevaar is.

Chloraten kunnen de werking van de schildklier verstoren. Ze hinderen de opname van jodium, dat de schildklier nodig heeft om hormonen aan te maken. Voor chloraten in melk gelden Europese normen. Meer informatie vind je in ons nieuwsitem over het vermijden van chloraten in rauwe melk.

Chloroform kan bij voldoende hoge of langdurige blootstelling onder meer de lever en nieren beschadigen. Daarnaast wordt de stof ervan verdacht kanker te veroorzaken en schadelijk te zijn voor het ongeboren kind. Voor chloroform in melk gelden geen specifieke Europese wettelijke grenswaarden, maar er bestaan wel grenswaarden op nationaal niveau of vanuit de koper.

Beide stoffen zijn moeilijk uit melk te verwijderen. Preventie is daarom de beste strategie. Een doeltreffende aanpak vraagt aandacht voor de volledige keten.
 

Wat kan jij doen als koper of zuivelverwerker?

Als koper of zuivelverwerker kun je analysecampagnes organiseren voor je melkleveraars en de resultaten met hen bespreken. Voor chloroform kan tweemaal per jaar meten een goede basis zijn om problemen op te merken. Dat is zeker relevant wanneer je melk verwerkt tot vetrijke producten, zoals boter, room en kaas: chloroform kan zich namelijk ophopen in het melkvet. Chloraten hopen zich niet specifiek op in de vetfase, maar vragen eveneens opvolging om aan de Europese normen te voldoen. Stem je analyses af op de risico’s en houd rekening met de eisen op je afzetmarkt en bij je afnemers.

Wat kan je doen als melkveehouder?

Als melkveehouder kun je vooral het verschil maken met een goed werkende reinigingsprocedure:

• Overweeg om chloorvrij te reinigen.
   
• Bewaar reinigingsmiddelen volgens de voorschriften.
  Vermijd ongunstige omstandigheden, zoals hoge temperaturen en direct zonlicht.
   
• Respecteer de aanbevolen dosering en spoeltijd.
  Zo ondersteun je een doeltreffende reiniging en naspoeling.

• Controleer regelmatig de werking van je reinigingsprogramma.
  Laat bij twijfel de instellingen van de installatie nakijken door je technieker.
   
• Spoel grondig na met zuiver water.
  Zorg dat reinigingsmiddelen volledig uit de installatie zijn verwijderd voordat je opnieuw melkt.
   
• Controleer of leidingen en melkkoeltank volledig leeglopen.  
  Zo voorkom je dat spoelwater met resten van reinigingsmiddelen achterblijft.

Twee analyses, één aanspreekpunt

Wil je nagaan of je melk chloroform of chloraten bevat, of de resultaten van je preventieve aanpak opvolgen? MCC biedt voortaan een chloroformanalyse aan. Voor een chloratenanalyse kun je terecht bij DGZ. Hieronder vind je de praktische informatie voor beide onderzoeken.

Vragen of meer informatie?

Heb je vragen over chloraten of chloroform in melk of wil je meer informatie over onze analyses? Bij zowel MCC als DGZ helpen we je graag verder:

• MCC (chloroform): info@mcc-vlaanderen.be of 078 15 47 10.
• DGZ (chloraten): helpdesk@dgz.be of 078 05 05 23.